ระบบประกันสังคมเป็นหลักประกันสำคัญของแรงงานไทย ครอบคลุมทั้งระบบสุขภาพ สวัสดิการต่างๆ และเป็นแหล่งรายได้ของแรงงานที่เกษียณอายุ อย่างไรก็ตาม การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรกำลังสร้างแรงกดดันต่อกองทุนชราภาพอย่างต่อเนื่อง ประเทศไทยมีจำนวนผู้สูงอายุเพิ่มขึ้น ขณะที่ประชากรวัยแรงงานและผู้ส่งเงินสมทบในอนาคตมีแนวโน้มลดลง หมายความว่าเงินที่ไหลเข้าสู่กองทุนอาจเติบโตช้ากว่าภาระการจ่ายบำนาญชราภาพที่เพิ่มขึ้น หากไม่มีการปรับโครงสร้างของระบบประกันสังคม ระบบประกันสังคมอาจเผชิญความเสี่ยงด้านสภาพคล่องและความมั่นคงทางการเงินในระยะยาว ซึ่งจะกระทบผู้ประกันตนในอนาคตได้

ความท้าทายสำคัญอยู่ที่ระบบบำนาญแบบกำหนดผลประโยชน์ ซึ่งกำหนดสิทธิประโยชน์จากฐานค่าจ้างและระยะเวลาการส่งเงินสมทบ โดยไม่ได้ขึ้นอยู่กับผลตอบแทนจากการลงทุนโดยตรง ภาระความเสี่ยงจึงตกอยู่กับกองทุนที่ต้องมีเงินเพียงพอสำหรับจ่ายบำนาญตามสิทธิ แม้การเพิ่มอัตราเงินสมทบจะช่วยเพิ่มรายรับในระยะหนึ่ง แต่ไม่อาจแก้ปัญหาได้ทั้งหมด หากยังมีจำนวนผู้รับบำนาญเพิ่มขึ้น ระยะเวลารับบำนาญยาวนานขึ้น และฐานผู้สมทบใหม่ลดลง การเพิ่มเงินสมทบมากเกินไปยังอาจสร้างภาระแก่ลูกจ้างและนายจ้าง โดยเฉพาะผู้มีรายได้น้อยและธุรกิจขนาดเล็ก จึงจำเป็นต้องพิจารณาผลกระทบอย่างรอบด้าน

การสร้างความยั่งยืนให้ระบบประกันสังคมต้องดำเนินการหลายมาตรการร่วมกัน ทั้งการขยายจำนวนผู้ประกันตน การทบทวนฐานค่าจ้างและอัตราเงินสมทบอย่างเหมาะสม การปรับหลักเกณฑ์บำนาญให้สอดคล้องกับอายุขัยและสภาพเศรษฐกิจ การเพิ่มประสิทธิภาพการลงทุน รวมถึงการเปิดเผยข้อมูลสถานะกองทุนอย่างโปร่งใสและสม่ำเสมอ นอกจากนี้ ควรขยายความคุ้มครองไปยังแรงงานนอกระบบและส่งเสริมให้ประชาชนวางแผนการออมเพื่อวัยเกษียณจากหลายแหล่ง การปฏิรูปอาจไม่ใช่เรื่องง่าย แต่การเริ่มต้นอย่างเป็นธรรมและค่อยเป็นค่อยไป จะช่วยรักษาสมดุลระหว่างสิทธิของผู้ประกันตน ความสามารถในการจ่าย และความมั่นคงของกองทุนในอนาคต

ยังมีอีกหลายบทความทางสุขภาพที่น่าสนใจ ให้ทุกท่านได้อ่านกันใน “รายงานสุขภาพคนไทย เล่มปี 2569” สามารถอ่านฟรีได้แล้ววันนี้ ผ่านทางเว็บไซต์ได้ที่ www.thaihealthreport.com หรือติดต่อขอรับหนังสือผ่านทางอีเมลได้ที่ thaihealthipsr@gmail.com

ติดตามทุกความเคลื่อนไหว ของ “สุขภาพคนไทย” 

Facebook : สุขภาพคนไทย 

Instagram : @thaihealthreport 

Youtube : สุขภาพคนไทย

TikTok : @thaihealthreport (30 วิสุขภาพคนไทย)

ข้อมูลอ้างอิง

รายงานสุขภาพคนไทย 2569 หมวด สถานการณ์เด่น เรื่อง ประกันสังคม : ถึงเวลาต้องปฏิรูปก่อนจะถึงจุดวิกฤต

สืบค้นจาก : 

สถาบันวิจัยและประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล