ในยุคดิจิทัล ข้อมูลสุขภาพอยู่ใกล้เพียงปลายนิ้ว ไม่ว่าจะค้นหาผ่าน Google รับชมคลิปจาก YouTube หรือเลื่อนดูเนื้อหาบน TikTok และสื่อสังคมออนไลน์ เราสามารถพบคำตอบเกี่ยวกับอาการเจ็บป่วย อาหาร ยา การออกกำลังกาย และวิธีดูแลสุขภาพได้ภายในเวลาไม่กี่วินาที ความสะดวกนี้ช่วยให้ประชาชนเข้าถึงความรู้ได้กว้างขึ้น แต่ในขณะเดียวกันก็เพิ่มความเสี่ยงต่อการพบข้อมูลที่คลาดเคลื่อน เกินจริง หรือขาดหลักฐานทางวิชาการ

ก่อนเชื่อข้อมูลสุขภาพจึงควรเริ่มจากการ “รู้ค้น” โดยเลือกใช้คำค้นที่ชัดเจน และตรวจสอบว่าเนื้อหามาจากแหล่งใด แหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือควรเป็นหน่วยงานด้านสุขภาพ โรงพยาบาล มหาวิทยาลัย องค์กรวิชาชีพ หรือบุคลากรทางการแพทย์ที่มีความเชี่ยวชาญ ไม่ควรพิจารณาเพียงจำนวนยอดไลก์ ยอดแชร์ หรือคำรับรองจากผู้ใช้ เพราะความนิยมไม่ได้หมายความว่าข้อมูลนั้นถูกต้องเสมอไป

ขั้นต่อมาคือการ “รู้คิด” โดยตั้งคำถามกับข้อมูลที่พบ เช่น ใครเป็นผู้ให้ข้อมูล มีหลักฐานหรือแหล่งอ้างอิงหรือไม่ ข้อมูลเผยแพร่เมื่อใด และมีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้หรือเพื่อขายสินค้า ควรเปรียบเทียบข้อมูลจากหลายแหล่ง โดยเฉพาะเนื้อหาที่อ้างว่าสามารถรักษาโรคได้อย่างรวดเร็ว ใช้ได้กับทุกคน หรือรับประกันผลโดยไม่มีความเสี่ยง เพราะอาจเป็นสัญญาณของข้อมูลที่เกินจริง

นอกจากนี้ ข้อมูลสุขภาพทั่วไปไม่สามารถทดแทนการวินิจฉัยเฉพาะบุคคลได้ เนื่องจากแต่ละคนมีอายุ โรคประจำตัว ประวัติการแพ้ยา และสภาพร่างกายแตกต่างกัน หากมีอาการผิดปกติรุนแรง ต่อเนื่อง หรือไม่แน่ใจ ควรปรึกษาแพทย์ เภสัชกร หรือบุคลากรสุขภาพก่อนนำคำแนะนำไปปฏิบัติ การเข้าถึงข้อมูลที่รวดเร็วจะเกิดประโยชน์สูงสุด เมื่อเราไม่รีบเชื่อและไม่รีบแชร์ การรู้จักค้นหา ตรวจสอบ เปรียบเทียบ และคิดอย่างรอบคอบ จะช่วยให้เราตัดสินใจเรื่องสุขภาพได้อย่างปลอดภัย พร้อมทั้งลดการส่งต่อข้อมูลผิดที่อาจส่งผลกระทบต่อตนเองและผู้อื่น

ยังมีอีกหลายบทความทางสุขภาพที่น่าสนใจ ให้ทุกท่านได้อ่านกันใน “รายงานสุขภาพคนไทย เล่มปี 2569” สามารถอ่านฟรีได้แล้ววันนี้ ผ่านทางเว็บไซต์ได้ที่ www.thaihealthreport.com หรือติดต่อขอรับหนังสือผ่านทางอีเมลได้ที่ thaihealthipsr@gmail.com

ติดตามทุกความเคลื่อนไหว ของ “สุขภาพคนไทย” 

Facebook : สุขภาพคนไทย 

Instagram : @thaihealthreport 

Youtube : สุขภาพคนไทย

TikTok : @thaihealthreport (30 วิสุขภาพคนไทย)

ข้อมูลอ้างอิง

รายงานสุขภาพคนไทย 2569 หมวดเรื่องพิเศษ เรื่อง รอบรู้อย่างรอบคอบ ความรู้ด้านสุขภาพบนพื้นที่ดิจิทัล

สืบค้นจาก : 

สถาบันวิจัยและประชากร มหาวิทยาลัยมหิดล