หลายประเทศในเอเชียตะวันออกกำลังเผชิญปัญหาอัตราเกิดลดลงอย่างรวดเร็ว รัฐบาลจึงออกมาตรการหลากหลาย ทั้งการให้เงินอุดหนุนครอบครัว เพิ่มสิทธิการลาเพื่อเลี้ยงดูบุตร ช่วยค่าเล่าเรียน ลดภาระค่ารักษาพยาบาล และสนับสนุนบริการดูแลเด็ก แต่แม้จะใช้งบประมาณจำนวนมาก อัตราเจริญพันธุ์กลับยังไม่เพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่า “รัฐให้อะไรมากพอหรือยัง” แต่อาจต้องถามว่า “สังคมเอื้อต่อการมีลูกจริงหรือไม่”

ประเทศจีนเปลี่ยนจากนโยบายลูกคนเดียวเป็นนโยบายลูกสามคน พร้อมให้ท้องถิ่นออกมาตรการสนับสนุน เช่น เงินช่วยเหลือ ค่าคลอดบุตร ค่ารักษาพยาบาล และสินเชื่อเพื่อการศึกษาของบุตร ขณะที่เกาหลีใต้ประกาศให้ปัญหาประชากรเป็นสถานการณ์ฉุกเฉินระดับชาติ พร้อมเสนอการเพิ่มวันลาของพ่อ ขยายเวลาลาเลี้ยงดูบุตร เพิ่มเงินชดเชยการลาคลอด และขยายบริการสถานรับเลี้ยงเด็ก อย่างไรก็ตาม มาตรการเหล่านี้ยังไม่สามารถเปลี่ยนการตัดสินใจของคนรุ่นใหม่ได้มากนัก เหตุผลสำคัญคือ การมีลูกไม่ได้สร้างภาระเฉพาะช่วงคลอดหรือช่วงปฐมวัย แต่เป็นภาระระยะยาว ทั้งค่าที่อยู่อาศัย ค่าอาหาร ค่าเล่าเรียน ค่าเดินทาง และเวลาที่ต้องใช้ดูแลบุตร หลายคนยังกังวลเรื่องความมั่นคงในการทำงาน รายได้ที่ไม่แน่นอน และการแข่งขันด้านการศึกษาที่สูงขึ้น เงินช่วยเหลือระยะสั้นจึงอาจไม่เพียงพอที่จะทำให้คนรู้สึกมั่นใจต่ออนาคต

นอกจากนี้ ภาระเลี้ยงดูบุตรมักตกอยู่กับผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย แม้จะมีสิทธิลาคลอดหรือลาเลี้ยงดูบุตร แต่บางคนไม่กล้าใช้สิทธิ เพราะกลัวกระทบความก้าวหน้าในอาชีพ ขณะเดียวกัน ชั่วโมงการทำงานที่ยาวนานและวัฒนธรรมองค์กรที่ไม่ยืดหยุ่น ทำให้การสร้างสมดุลระหว่างงานกับครอบครัวเป็นเรื่องยาก การเพิ่มอัตราเกิดจึงไม่อาจพึ่งเพียงการแจกเงินหรือเพิ่มวันลา แต่ต้องสร้างสังคมที่คนสามารถมีลูกได้โดยไม่ต้องเสียสละอนาคตของตนเอง ทั้งด้านรายได้ การทำงาน ความเท่าเทียมทางเพศ ที่อยู่อาศัย การศึกษา และระบบดูแลเด็กที่เข้าถึงได้ เพราะเมื่อการมีลูกยังหมายถึงความเสี่ยงและภาระที่หนักเกินไป หลายคนย่อมเลือกไม่มีลูก แม้รัฐจะให้ความช่วยเหลือเพิ่มขึ้นก็ตาม

ยังมีอีกหลายบทความทางสุขภาพที่น่าสนใจ ให้ทุกท่านได้อ่านกันใน “รายงานสุขภาพคนไทย เล่มปี 2568” สามารถอ่านฟรีได้แล้ววันนี้ ผ่านทางเว็บไซต์ได้ที่ www.thaihealthreport.com หรือติดต่อขอรับหนังสือผ่านทางอีเมลได้ที่ thaihealthipsr@gmail.com

ติดตามทุกความเคลื่อนไหว ของ “สุขภาพคนไทย” 

Facebook : สุขภาพคนไทย 

Instagram : @thaihealthreport 

Youtube : สุขภาพคนไทย

TikTok : @thaihealthreport (30 วิสุขภาพคนไทย)

ข้อมูลอ้างอิง

รายงานสุขภาพคนไทย 2568 หมวด เรื่องพิเศษประจำฉบับ  เรื่อง เกิดน้อยกู่ไม่กลับ ต้องปรับและรับมืออย่างไร

สืบค้นจาก : 

สถาบันวิจัยและประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล