ในโลกที่ปัญหาสุขภาพมีความซับซ้อนมากขึ้น โดยเฉพาะโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) การดูแลสุขภาพไม่อาจพึ่งพาเพียงระบบบริการทางการแพทย์เท่านั้น แนวคิด “ความรอบรู้สุขภาพ” จึงกลายเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของระบบสุขภาพโลก องค์การอนามัยโลก (WHO) ให้ความสำคัญกับความรอบรู้สุขภาพในฐานะกลไกหลักที่จะนำไปสู่ความยั่งยืนด้านสุขภาพ โดยมองว่าการมีส่วนร่วมของประชาชนในกระบวนการดูแลสุขภาพ หรือที่เรียกว่า Health co-creation จะช่วยสร้างพลังในการขับเคลื่อนระบบสาธารณสุขอย่างแท้จริง

องค์การอนามัยโลกได้ให้คำจำกัดความของ “ความรอบรู้สุขภาพ” ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2541 ว่าเป็นทักษะทางปัญญาและสังคมที่กำหนดแรงจูงใจและความสามารถของบุคคลในการเข้าถึง เข้าใจ และใช้ข้อมูล
ด้านสุขภาพ เพื่อส่งเสริมและรักษาสุขภาพของตนเองอย่างเหมาะสม แนวคิดนี้สะท้อนว่าประชาชนไม่ได้เป็นเพียงผู้รับบริการสุขภาพ แต่เป็นผู้มีบทบาทสำคัญในการตัดสินใจด้านสุขภาพของตนเอง ต่อมาในปี พ.ศ. 2562 องค์การอนามัยโลกได้ผลักดันการพัฒนาความรอบรู้สุขภาพอย่างจริงจัง เพื่อตอบสนองต่อภาระโรค NCDs ที่เพิ่มขึ้นทั่วโลก โดยสนับสนุนการพัฒนาศักยภาพผ่านการฝึกอบรมในประเทศต่าง ๆ พร้อมเน้นความสำคัญของการทำงานร่วมกันระหว่างบุคลากรทางการแพทย์ นักวิชาการ และชุมชน เพื่อออกแบบกลยุทธ์ที่เหมาะสมกับบริบทของแต่ละพื้นที่

การพัฒนาความรอบรู้สุขภาพจึงไม่ใช่เพียงการให้ข้อมูล แต่เป็นการสร้างระบบนิเวศสุขภาพที่เปิดโอกาสให้ประชาชนมีส่วนร่วมอย่างแท้จริง ตั้งแต่การตัดสินใจเชิงสุขภาพในชีวิตประจำวัน ไปจนถึงการมีส่วนร่วมในการกำหนดนโยบายสาธารณสุข เมื่อประชาชนมีความเข้าใจและสามารถใช้ข้อมูลสุขภาพได้อย่างถูกต้อง จะช่วยลดภาระโรค เพิ่มประสิทธิภาพของระบบบริการสุขภาพ และสร้างความยั่งยืนด้านสุขภาพในระยะยาว

ยังมีอีกหลายบทความทางสุขภาพที่น่าสนใจ ให้ทุกท่านได้อ่านกันใน “รายงานสุขภาพคนไทย เล่มปี 2569” สามารถอ่านฟรีได้แล้ววันนี้ ผ่านทางเว็บไซต์ได้ที่ www.thaihealthreport.com หรือติดต่อขอรับหนังสือผ่านทางอีเมลได้ที่ thaihealthipsr@gmail.com

ติดตามทุกความเคลื่อนไหว ของ “สุขภาพคนไทย”

Facebook : สุขภาพคนไทย

Instagram : @thaihealthreport

Youtube : สุขภาพคนไทย

TikTok : @thaihealthreport (30 วิสุขภาพคนไทย)